Ο χριστιανισμός στον Πόντο

Ο χριστιανισμός στον Πόντο

 

Ο χριστιανισμός διαδόθηκε πολύ νωρίς στον Πόντο και αποτέλεσε ένα νέο συνδετικό στοιχείο στην ελληνική παράδοση του τόπου. Πρώτος κήρυκας του Ευαγγελίου στην περιοχή υπήρξε ο Απόστολος Ανδρέας ο Πρωτόκλητος. Από τους πρωτοχριστιανούς μάρτυρες διακρίνεται ο Άγιος Ευγένιος που αντέδρασε στη λατρεία του Μίθρα και βρήκε μαρτυρικό θάνατο στην Τραπεζούντα μαζί με τους συντρόφους του.

Τον 3. αι. έδρασε ο αρχιεπίσκοπος Γρηγόριος Νεοκαισαρείας, που καλλιέργησε ιδιαίτερα την ελληνική φιλοσοφία μέσα στο χριστιανικό πνεύμα. Οι δύο πατέρες της εκκλησίας Βασίλειος ο Μέγας και Γρηγόριος ο Θεολόγος έζησαν και μόνασαν στον Πόντο, δημιουργώντας τα θεμέλια της μοναστικής ζωής. Οι μητροπολίτες της Τραπεζούντας και της Νεοκαισάρειας ανέλαβαν κατά καιρούς ενεργό ρόλο στα μεγάλα οικουμενικά ζητήματα της Εκκλησίας, όπως στην καταπολέμηση του μονοφυσιτισμού και της εικονομαχίας.

Σημαντικοί Πόντιοι κληρικοί του 10. αι. ήταν οι Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης, ιδρυτής της μονής Μεγίστης Λαύρας Αγίου Όρους, και ο Άγιος Νίκων ο Μετανοτείτε, που έδρασε στην Κρήτη την εποχή του Νικηφόρου Φωκά. Τον 11. αι. ο Πόντιος νομικός και φιλόσοφος Ιωάννης Ξιφιλίνος έγινε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως (1064-1075), ενώ αργότερα, το 15. αι., ο Πόντιος λόγιος και επίσκοπος Βησσαρίων αγωνίστηκε για την ένωση των Εκκλησιών.

 

 

Σταυρός αγιασμού με τη θήκη του

 

Ανήκε στο μητροπολίτη Χαλδίας Γερβάσιο Σουμελίδη (1864-1906).

Φέρει ξυλόγλυπτες παραστάσεις σε ασημένιο δέσιμο και διακοσμείται με σμάλτο και μαργαριτάρια. [1988.10.38 α-β]

 

 

Ο Γερβάσιος Σουμελίδης (1820-1906)

 

Μητροπολίτης Χαλδίας

 

 

 

Σταυρός αγιασμού από την περιοχή Τσίτε

 

Ξυλόγλυπτες παραστάσεις σε ασημένιο και χρυσό δέσιμο.

Διάκοσμος με πολύτιμες πέτρες. [1995.10.14]

 

 

 

Ασημένιο εγκόλπιο με ένθετες ξυλόγλυπτες παραστάσεις

 

  • Εξωτερικά εικονίζονται ανά φύλλο ο Άγιος Γεώργιος και ο Άγιος Δημήτριος.
  • Εσωτερικά, οι δύο Άγιοι στεφανώνονται από αγγέλους (αριστερό φύλλο) και παράσταση της Δέησης (δεξί φύλλο).

Τραπεζούντα, 19. αι. [1995.13.36]